Doğruluk kaydı

İzlemede: az dinlenmiş ev sahipleri

Ev sahibi son maçından bu yana 4 gün veya daha az dinlenmişse, model o takımı bir dönem sistematik olarak hafife alıyordu. Son ölçümde bu sapma yok: dediğimiz %44.4, gerçekleşen %44.6 (3.129 maç).

Kusur uydurulmuş değildi ve gizlenmiş de değil: 8 Ağustos 2026’da 6 ligde 719 maçta gerçekten ölçüldü (z=+3.14) ve o günden beri bu sayfada yazıyordu. Kapsam genişleyip örneklem birkaç katına çıkınca fark istatistiksel olarak eridi — yani ilk bulgu büyük ölçüde küçük örneklem gürültüsüymüş. Bu kutu her denetim koşusundan sonra kendini günceller; sapma geri gelirse yeniden uyarı olarak görünür.

Çifte şans neden %200 topluyor

1X, 12 ve X2’nin toplamı her zaman tam olarak %200’dür. Bu bir hata değil, tanımın sonucudur: seçenekler birbirini dışlamaz, örtüşür — her sonuç üç seçenekten ikisinde birden sayılır, yani %100’lük 1X2 toplamı ikiye katlanır. Aynı sebeple 1X ile X2’nin toplamı %100’ü tam olarak beraberlik olasılığı kadar aşar. Bu değişmez, birim testiyle her derlemede doğrulanıyor.

Kayıplarımızın baş sorumlusu: beraberlik

Model 19.425 maçın yalnızca %0.1’inde “beraberlik” dedi. Oysa maçların %25.4’ü berabere bitti.

Bu bir hata değil, matematiğin sonucu: beraberlik neredeyse hiçbir zaman en olası tek sonuç olmaz — üç sonuç arasında dağılan olasılıkta genelde bir taraf öne çıkar. Ama beraberlikler gerçekleştiğinde kayıp yazılır ve kayıplarımızın yarısını bunlar oluşturuyor. Çifte şansın 1X2’den bu kadar isabetli olmasının sebebi budur: beraberliği kaybetmek yerine kapsıyor.

Kayıplardan çıkarılabilecek bir parametre var mı

Maçtan ÖNCE bilinebilen faktörler tarandı: dinlenme günü, fikstür sıkışıklığı, eksik oyuncu, sezon aşaması, beklenen gol sayısı. Sonuç: kullanılabilir parametre çıkmadı.

Bir faktör ham taramada anlamlı göründü (“çok gollü beklenen maçlarda isabet +8.6 puan yüksek”). Aynı güven bandı içinde kontrol edildiğinde işaret tersine döndü (−6.9 puan) — çok gollü maçlar zaten yüksek güven bantlarında toplanıyordu, o bantlar da doğal olarak daha isabetli. Ham bulgu faktörün değil, dağılımın eseriymiş. Kontrol yapılmasaydı buradan yanlış bir parametre çıkarır, modeli bozardık.

Tavanımız: kayıpların %83’ü tek golle belirleniyor. Bu, futbolun doğal değişkenliğidir; kovalanırsa model gürültüye uyar. Kırmızı kart ve maç içi olayların payı, olay verisi çekildiğinde ayrıca ölçülecek — o veriler maçtan önce bilinemediği için parametre olamaz, ama tavanımızı gösterir.

Takımların birbirine karşı geçmişi (“ters takım” etkisi)

“X takımı Y’ye karşı ters” sezgisi test edildi. Sonuç: sinyal yok.

• Geçmiş karşılaşmalardaki sapma ile şimdiki maçın sapması arasındaki korelasyon r = −0.05 — tesadüften ayırt edilemiyor.
• En az 4 maçı olan 165 eşleşmenin 52’si “baskın” görünüyor. Ama eşleşme etkisi hiç olmayan bir dünyada bile simülasyon 46.3 tanesini üretiyor. Fazlalık +5.7, gürültü bandının içinde.
• Beklenen gollere düzeltme uygulandığında en iyi katsayı sıfır çıktı; yani düzeltme uygulamamak. Her pozitif katsayı tahmini kötüleştirdi.

Dürüst sınır: elimizdeki 3 sezonda eşleşme başına en fazla 6 maç var. Bu, “etki yoktur” demek için değil, “bu veriyle gösterilemedi” demek için yeterlidir. Daha çok sezon geldiğinde test tekrarlanacak.

Bilinen sapmayı düzeltme denemesi (keskinleştirme)

Yukarıda yazan “az güvenli olma” kusurunu düzeltmek için olasılık dağılımı, sıralamayı bozmayan bir düzeltmeyle keskinleştirildi. Sonuç: işe yaramadı, uygulanmadı.

• Katsayı ilk %75’te seçildiğinde holdout Brier 0.6020 → 0.6031 (kötüleşti).log loss de bozuldu.
• Altı ligden yalnızca üçünde iyileştirdi, üçünde bozdu. Her yerde çalışmayan bir düzeltme, düzeltme değil aşırı uyumdur.
• Kalibrasyon hatası (ECE) düzeltmek istediğimiz şeyi daha da bozdu.

Sapmanın kendisi de kırılgan çıktı: tüm veride deplasmandaki çok güçlü takımlarda +3.2 puan görünen fark, en yeni %25’lik dilimde −0.8’e dönüyor. Yani düzeltilecek kadar kararlı bir kusur değil. Başka bir yöntem denenecek; o da tutmazsa kusur olduğu gibi burada durmaya devam edecek.

Beraberlik olasılığını taban orana çekmek

Kayıplarımızın yarısı beraberliğe takıldığı için şu denendi: her maçın beraberlik olasılığını, ligin uzun vadeli beraberlik oranına doğru çekmek. Sonuç: kazandırmıyor, kötüleştiriyor.

Sebebi ölçümde ortaya çıktı: modelin ortalama beraberlik olasılığı %25.6, gerçekte beraberlik oranı %23.3. Yani model beraberliği az değil, hafifçe FAZLA söylüyor. “Model beraberliği görmüyor” izlenimi yanlış — her maça doğru olasılığı veriyor, ama beraberlik üç sonuç arasında neredeyse hiçbir zaman en yüksek olmuyor (943 maçın 3’ünde; görülen en yüksek değer %37.8). Bu matematiğin sonucu, düzeltilecek bir kusur değil. Doğru çözüm modeli zorlamak değil, çifte şansı öne çıkarmaktı.

Eksik oyuncu (sakatlık) sayısı

859 maçta, maç bazlı gerçek sakatlık kayıtlarıyla test edildi. Sonuç: ölçülebilir katkı yok.

• Eksik oyuncu farkı ile sonuç sapması arasındaki korelasyon r = −0.04. Yön doğru — eksik takım daha az atıyor — ama büyüklük gürültüden ayrılmıyor (p = 0.28).
• Modele düzeltme olarak eklendiğinde en iyi katsayı yine sıfır çıktı.

Neden şaşırtıcı değil: elimizde oyuncu kalitesi verisi yok, yani eksik yıldız ile eksik yedek aynı sayılıyor. Ayrıca süregelen sakatlıkların etkisi zaten takımın son maç sonuçlarına, dolayısıyla reytingine yansımış oluyor. Bu bir “asla” değil, “bu haliyle değil”.

Takıma özel ev sahibi avantajı

Lig geneli ev avantajı modelde zaten var (ev sahipleri maç başına 1.63 gol atıyor, deplasman 1.28). Test edilen, avantajın takımdan takıma değişmesiydi. Sonuç: katkı yok.

Takım faktörleri anlamlı görünüyordu (en yüksek 1.25, en düşük 0.79) ama modele eklendiğinde tahmin her katsayıda kötüleşti. Sezonda takım başına yalnızca ~17 ev maçı var; bu kadar veriden çıkan “ev canavarı” etiketinin çoğu gürültü.

Bağımsız güç ölçüsü (ClubElo)

Kadro değeri verisi lisansı temiz bir kaynaktan alınamadığı için, bağımsız bir takım gücü ölçüsü denendi. Sonuç: etki gerçek ama küçük (+%0.46).

Bunun gürültü olmadığını gösteren şey: katsayı seçimi ilk %75’te yapıldığında en iyi değer 0.12 çıktı ve holdout’un kendi optimumu da 0.12’de. Aşırı uyumda bu iki nokta ayrışır. Yine de bu büyüklükteki bir kazanç için lisansı belirsiz bir dış kaynağa bağımlı olunmuyor; şartlar netleşir ve daha çok sezonla doğrulanırsa eklenecek.